Trà sữa Trung Quốc co lại, bán lẻ tiện lợi nóng lên: nhượng quyền Việt Nam bước vào giai đoạn chọn lọc

Tuần này, dữ liệu cho thấy thị trường nhượng quyền bán lẻ Việt Nam đang phân hóa rõ rệt. Hai chuỗi trà sữa gốc Trung Quốc là Mixue và Chagee tiếp tục cắt giảm số lượng cửa hàng tại Việt Nam, trong khi phân khúc bán lẻ tiện lợi ghi nhận tân binh nội địa gia nhập và cuộc đua thị phần giữa Circle K và GS25 tiếp tục nóng lên. Đây không phải hai câu chuyện tách biệt, mà là hai mặt của cùng một thị trường đang trưởng thành, nơi tốc độ mở cửa hàng không còn là thước đo duy nhất của sức khỏe thương hiệu.

Cắt giảm cửa hàng: tái cấu trúc hay báo hiệu rủi ro?

Theo Báo Đầu tư, Mixue tiếp tục cắt giảm cửa hàng tại Việt Nam, đánh dấu năm thứ hai liên tiếp thu hẹp mạng lưới quốc tế sau đợt tái cấu trúc từ cuối năm 2025. Cùng thời điểm, MoneyF.vn đưa tin Chagee điều chỉnh mạng lưới cửa hàng tại Việt Nam, đóng ba cửa hàng sau giai đoạn mở rộng nhanh. Cả hai đều là thương hiệu trà sữa gốc Trung Quốc từng mở rộng mạnh tại Việt Nam trong vài năm qua.

Việc cắt giảm không tự động đồng nghĩa với thất bại thương hiệu — nhưng nó buộc phải đặt lại câu hỏi về cách đo lường sức khỏe của một hệ thống nhượng quyền. Một chuỗi mở nhanh nhờ phí nhượng quyền ban đầu (upfront franchise fee) hấp dẫn, nhưng nếu điểm bán không đạt điểm hòa vốn trong khung thời gian hợp lý trước áp lực giá thuê mặt bằng, chủ nhượng quyền buộc phải đóng cửa để bảo toàn biên lợi nhuận toàn hệ thống. Đây là bài học cho bất kỳ thương hiệu nào — trong nước hay nước ngoài — đang cân nhắc tốc độ mở rộng tại Việt Nam.

Bán lẻ tiện lợi: bản địa hóa để tồn tại

Trái ngược với trà sữa, phân khúc cửa hàng tiện lợi 24/7 vẫn đang nóng lên. Theo Index.vn, doanh thu toàn thị trường cửa hàng tiện lợi đạt 11.100 tỷ đồng, với Circle K và GS25 bám sát nhau về thị phần. Diễn đàn Doanh nghiệp ghi nhận Circle K, sau 17 năm hoạt động tại Việt Nam, đang điều chỉnh định dạng cửa hàng theo hướng bản địa hóa (localization) — dấu hiệu cho thấy ngay cả chuỗi ngoại kỳ cựu cũng phải thích nghi với thói quen tiêu dùng địa phương thay vì áp nguyên mẫu toàn cầu.

Cùng lúc, VietBao đưa tin WiN ON — một thương hiệu bán lẻ tiện lợi Việt Nam — chính thức gia nhập phân khúc 24/7 để cạnh tranh trực tiếp với các chuỗi ngoại. Đây là diễn biến đáng chú ý: trong khi F&B đồ uống đang co lại, bán lẻ tiện lợi lại mở rộng, và lần này có sự chủ động của thương hiệu nội địa thay vì chỉ đóng vai người nhận nhượng quyền (franchisee) từ nước ngoài.

Mặt bằng bán lẻ: ai gánh nổi giá thuê khu trung tâm

Theo Vietstock, nguồn cung mặt bằng bán lẻ quý 3/2026 đang phân hóa, trong khi giá thuê tại khu vực trung tâm Hà Nội và TP.HCM vẫn đi ngang ở mức cao. Đây là bối cảnh then chốt để hiểu vì sao các chuỗi đồ uống giá rẻ, biên lợi nhuận mỏng trên mỗi điểm bán, lại là nhóm đầu tiên phải cắt giảm khi chi phí mặt bằng không giảm. Ngược lại, các thương hiệu có biên lợi nhuận cao hơn trên mỗi m2 — như Uniqlo, vừa công bố mở cửa hàng thứ 34 tại Việt Nam, đặt tại AEON Mall Hạ Long theo CafeF — vẫn đủ sức chi trả mặt bằng trung tâm thương mại lớn.

Dữ liệu phân hóa giá thuê cũng cho thấy chiến lược chọn địa điểm (site selection) đang trở nên sống còn hơn tốc độ mở cửa hàng. Một thương hiệu nhượng quyền muốn tồn tại qua giai đoạn giá thuê cao cần tính toán kỹ hơn giữa phí quản lý định kỳ (royalty) kỳ vọng và khả năng chi trả mặt bằng của bên nhận quyền tại từng địa phương.

Ý nghĩa cho thương hiệu

Ba tín hiệu tuần này đáng cân nhắc cho thương hiệu đang hoặc dự định nhượng quyền tại Việt Nam. Thứ nhất, tốc độ mở cửa hàng nhanh không còn là chỉ số marketing an toàn — số lượng đóng cửa đang được theo dõi sát không kém số lượng mở mới. Thứ hai, bản địa hóa định dạng cửa hàng, như Circle K đang làm sau 17 năm, có thể trở thành điều kiện bắt buộc chứ không phải lựa chọn tùy chọn để giữ thị phần trước đối thủ nội địa mới như WiN ON. Thứ ba, theo Advertising Vietnam, các chuỗi đồ uống Trung Quốc đang đẩy mạnh xuất khẩu công thức xây dựng chuỗi ra toàn cầu — điều này gợi ý rằng ngay cả khi một số thương hiệu thu hẹp tại Việt Nam, mô hình nhượng quyền khu vực (area development) hoặc nhượng quyền độc quyền lãnh thổ vẫn là công cụ chiến lược họ tiếp tục dùng ở các thị trường khác. Việt Nam chỉ là một trong nhiều mặt trận, không phải phép thử duy nhất cho mô hình nhượng quyền của họ.

Ý nghĩa cho nhà đầu tư

Với nhà đầu tư cân nhắc nhận nhượng quyền (franchisee) tại Việt Nam, diễn biến tuần này gợi ý cần thẩm định kỹ hơn hai điểm: lịch sử đóng/mở cửa hàng thực tế của thương hiệu trong giai đoạn gần nhất, và cơ cấu giá thuê mặt bằng tại địa điểm cụ thể so với mặt bằng chung đang đi ngang ở mức cao tại khu trung tâm. Việc gần 100 doanh nghiệp tham gia Triển lãm Quốc tế Nhượng quyền Việt Nam 2026, theo VnBusiness, cho thấy nguồn cung thương hiệu tìm nhà nhận quyền tại Việt Nam vẫn dồi dào — nhưng số lượng thương hiệu tham gia triển lãm không đồng nghĩa với số lượng mô hình đã được kiểm chứng về hiệu quả vận hành dài hạn. Đây là nhận định diễn giải của chúng tôi, không phải số liệu được các nguồn công bố.

Điều chúng ta chưa biết

Một số khoảng trống dữ liệu cần lưu ý. Thứ nhất, các nguồn tuần này không công bố lý do cụ thể đằng sau quyết định đóng cửa hàng của Mixue và Chagee — liệu là vấn đề giá thuê, hiệu suất từng điểm bán, hay chiến lược tái cấu trúc tổng thể của công ty mẹ — nên chúng tôi không thể khẳng định nguyên nhân chính xác. Thứ hai, không có số liệu công khai về biên lợi nhuận hoặc doanh thu trên mỗi cửa hàng của Circle K, GS25 hay WiN ON để so sánh trực tiếp hiệu quả vận hành giữa ba chuỗi. Thứ ba, liên quan trực tiếp đến xu hướng xuất khẩu công thức của các chuỗi đồ uống Trung Quốc, cần lưu ý rằng kể từ ngày 16/12/2011, doanh nghiệp Việt Nam nhượng quyền ra nước ngoài không còn phải đăng ký với Bộ Công Thương, nên không tồn tại số liệu lũy kế chính thức cập nhật. Các mốc công khai cuối cùng được ghi nhận là 3 thương hiệu vào năm 2007 và 7 thương hiệu vào năm 2016. Bất kỳ con số nào được đưa ra sau đó đều không có cơ sở thống kê chính thức để kiểm chứng.