F&B ngoại đông nghịt, thời trang Việt đóng cửa: 2026 là năm nhượng quyền bước vào giai đoạn chọn lọc

Thị trường F&B ngoại: đông nhưng chọn lọc hơn

Số liệu từ B&Company cho thấy Việt Nam hiện có 330 thương hiệu nhượng quyền nước ngoài đã đăng ký, trong đó F&B chiếm 45% — tỷ trọng lớn nhất trong mọi ngành hàng. Đây là bằng chứng rõ nhất rằng Việt Nam vẫn là điểm đến hấp dẫn với các chuỗi ăn uống quốc tế. Nhưng chính báo cáo này cũng gọi 2026 là giai đoạn mở rộng "chọn lọc hơn" — một cách nói khác của việc thị trường đã đông, và các thương vụ nhượng quyền mới sẽ phải cạnh tranh gay gắt hơn cho vị trí đẹp, đối tác vận hành tốt và tệp khách hàng trung thành.

Diễn biến này không diễn ra trong chân không. Seoul Economic Daily đưa tin các chuỗi F&B Hàn Quốc đang đẩy mạnh mở rộng sang Đông Nam Á, nhưng điểm đáng chú ý là bài viết nhấn mạnh sự dịch chuyển "vượt ra ngoài Việt Nam" — tức Việt Nam không còn là điểm dừng chân mặc định duy nhất mà là một trong nhiều thị trường được cân nhắc song song với Thái Lan, Indonesia hay Philippines. Cùng lúc, thương hiệu trà Trung Quốc NINGJI công bố đã ký thỏa thuận cho hơn 150 cửa hàng ở nước ngoài, trong đó có Việt Nam, đi kèm một bộ "năm chiến lược bản địa hóa" được truyền thông tại sự kiện ở KLCC. Đây là một mô hình mở rộng đa thị trường theo kiểu ký gói lớn, không phải cam kết riêng cho Việt Nam — điều mà bạn cần phân biệt khi đọc các con số tổng hợp kiểu này.

Thương hiệu Việt: bài học từ ngành thời trang

Trong khi dòng vốn ngoại vẫn chảy vào F&B, VietNamNet ghi nhận hàng loạt thương hiệu thời trang Việt phải đóng cửa vì không tạo được sự khác biệt và không chịu nổi áp lực biên lợi nhuận. Đây là tín hiệu cảnh báo không chỉ cho ngành thời trang. Mô hình nhượng quyền — dù nội hay ngoại — đều phụ thuộc vào khả năng duy trì biên lợi nhuận đủ để trả phí quản lý định kỳ (royalty), chi phí mặt bằng leo thang và vẫn có lãi cho bên nhận nhượng quyền. Khi một ngành hàng thiếu sự khác biệt hóa sản phẩm hoặc trải nghiệm, sức ép cạnh tranh — kể cả từ hàng nhập khẩu, thương mại điện tử và các chuỗi ngoại có tiềm lực tài chính mạnh hơn — sẽ bộc lộ điểm yếu rất nhanh.

Chính sách mới: cửa sổ hẹp cho M&A và tài sản trí tuệ

Hai thay đổi chính sách có hiệu lực trong tháng 8 đáng chú ý với ngành nhượng quyền. Thứ nhất, từ ngày 15/8, tài sản trí tuệ và dữ liệu chính thức được phép trở thành tài sản tài chính có thể cho thuê, theo Báo Chính phủ. Về lý thuyết, điều này mở ra khả năng bên nhượng quyền tách nhãn hiệu, quy trình vận hành hoặc dữ liệu khách hàng thành một loại tài sản có thể định giá và cho thuê riêng — một công cụ tài chính mới cho cả bên cấp phép nhượng quyền lẫn bên muốn huy động vốn dựa trên tài sản vô hình. Thứ hai, ngưỡng kiểm soát tập trung kinh tế (merger control) được tạm thời nâng gấp đôi đến hết tháng 2/2027, theo Global Law Experts. Điều này có nghĩa là nhiều thương vụ mua bán, sáp nhập quy mô vừa và nhỏ — bao gồm khả năng thâu tóm các chuỗi đang gặp khó khăn như một số thương hiệu thời trang nói trên — sẽ không phải qua thẩm định gắt gao của cơ quan cạnh tranh trong giai đoạn này.

Với thương hiệu

Với thương hiệu ngoại đang cân nhắc vào Việt Nam, thông điệp là: thị trường vẫn mở nhưng không còn dễ dàng như vài năm trước. Việc B&Company gọi đây là giai đoạn "chọn lọc" đồng nghĩa các đối tác nhận nhượng quyền độc quyền lãnh thổ (master franchise) tiềm năng, mặt bằng tốt và sự chú ý của người tiêu dùng đều đang bị cạnh tranh bởi số lượng thương hiệu ngày càng lớn. Cách tiếp cận kiểu NINGJI — công khai một bộ chiến lược bản địa hóa rõ ràng — cho thấy các thương hiệu mới có xu hướng chuẩn bị kỹ hơn thay vì chỉ dựa vào sức hút thương hiệu gốc. Với thương hiệu Việt, câu chuyện đóng cửa của ngành thời trang là lời nhắc rằng mô hình nhượng quyền không tự động tạo ra biên lợi nhuận — nó chỉ nhân bản mô hình kinh doanh sẵn có, tốt hay xấu đều được khuếch đại.

Với nhà đầu tư

Với nhà đầu tư — cả bên nhận nhượng quyền lẫn quỹ đang tìm cơ hội M&A — hai điều đáng cân nhắc. Một, khi đọc các thông báo kiểu "150+ cửa hàng quốc tế" từ các thương hiệu như NINGJI, cần đặt câu hỏi Việt Nam chiếm bao nhiêu trong con số đó — điều mà nguồn tin hiện chưa cho biết. Hai, cửa sổ nới lỏng ngưỡng kiểm soát tập trung kinh tế đến hết tháng 2/2027 là có thời hạn, không phải thay đổi vĩnh viễn — đây là nhận định của chúng tôi dựa trên tính chất tạm thời được nêu trong nguồn, không phải một khuyến nghị đầu tư. Nếu bạn đang cân nhắc thâu tóm hoặc hợp nhất một chuỗi gặp khó khăn, việc nắm rõ thời hạn này có thể ảnh hưởng đến tiến độ thẩm định pháp lý và đàm phán.

Điều chúng ta chưa biết

Thứ nhất, chúng tôi không có số liệu tổng hợp về việc thương hiệu Việt nhượng quyền ra nước ngoài. Kể từ ngày 16/12/2011, các thương hiệu Việt không còn bắt buộc đăng ký với Bộ Công Thương khi nhượng quyền ra nước ngoài, nên không có cơ sở dữ liệu cập nhật. Hai mốc chính thức duy nhất còn được ghi nhận là 3 thương hiệu vào năm 2007 và 7 thương hiệu vào năm 2016 — con số này đã lỗi thời và không phản ánh tình hình hiện tại.

Thứ hai, tỷ lệ cửa hàng của NINGJI dành riêng cho Việt Nam trong tổng số hơn 150 cửa hàng quốc tế đã ký không được nguồn tin nêu rõ.

Thứ ba, việc các chuỗi Hàn Quốc mở rộng "vượt ra ngoài Việt Nam" chưa được lượng hóa — chưa rõ đây là tín hiệu giảm ưu tiên cho Việt Nam hay chỉ đơn thuần là đa dạng hóa thị trường trong khi vẫn duy trì kế hoạch tại Việt Nam.

Thứ tư, cơ chế thực thi cụ thể của việc cho thuê tài sản trí tuệ và dữ liệu — cách định giá, quy trình đăng ký, khả năng dùng làm tài sản thế chấp — chưa có tiền lệ hoặc hướng dẫn chi tiết được nêu trong nguồn.

Thứ năm, nguồn tin về các chuỗi thời trang đóng cửa không nêu rõ đây là mô hình tự vận hành hay có yếu tố nhượng quyền, nên chưa thể khẳng định chắc chắn mức độ liên quan trực tiếp đến ngành nhượng quyền nói riêng.